Qeveria në detyrë ka ndarë një shumë prej afro 5 milionë eurosh për organizata joqeveritare në periudhën përpara përfundimit të mandatit të saj. Kjo ndarje ka nxitur debate të shumta në opinionin publik dhe në media, për shkak të mënyrës dhe kohës kur u realizua. Fondet u shpërndanë përmes disa ministrive të ndryshme, duke përfshirë Kulturën, Rininë, Sportin dhe Arsimin.
VAZHDO LEXIMIN ME POSHTE!
Organizatat që përfituan nga këto fonde janë të ndryshme, disa prej tyre kanë një prezencë të njohur në skenën publike, ndërsa të tjera janë më të reja dhe më pak të njohura. Kjo ka shkaktuar reagime që lidhen me transparencën dhe kriteret e ndarjes së fondeve. Shumë qytetarë dhe aktivistë kanë kërkuar sqarime se si janë bërë përzgjedhjet dhe në bazë të cilave kritere.
Ndarja e këtyre fondeve është kryer në një periudhë shumë të shkurtër kohe, në fund të mandatit të qeverisë në detyrë, gjë që ka rritur dyshimet për një shpërndarje të nxituar dhe jo të drejtë të burimeve publike. Shpërndarja ka përfshirë disa projekte kulturore, sportive, arsimore dhe sociale, që synojnë përkrahjen e sektorit civil dhe rritjen e aktiviteteve në këto fusha.
Përveç ministrive që kanë shpërndarë fondet, disa nga organizatat përfitues kanë qenë edhe ato me fokus në mbrojtjen e të drejtave të njeriut, zhvillimin e komuniteteve lokale dhe promovimin e kulturës dhe artit. Kjo ka ngritur pyetje për transparencën e proceseve të financimit dhe për përfshirjen e partive politike në përzgjedhjen e përfituesve.
Mediat dhe analistët politikë kanë shprehur shqetësimin se kjo praktikë mund të jetë një formë e ndikimit politik në sektorin joqeveritar, duke përdorur fondet publike për të konsoliduar bazën elektorale apo për të fituar mbështetje. Kjo ka sjellë thirrje për një kontroll më të rreptë dhe për reforma në mënyrën se si ndahen burimet për OJQ-të.
Nga ana tjetër, përfaqësues të disa organizatave kanë mbrojtur fondet e marra duke theksuar rëndësinë e tyre për zhvillimin e projekteve që shërbejnë komunitetin dhe promovojnë aktivitetet kulturore dhe sociale në vend. Ata theksuan se çdo organizatë duhet të vlerësohet në bazë të punës dhe rezultateve që sjell në komunitet.
Procesi i ndarjes së fondeve ka përfshirë edhe një listë të detajuar të organizatave përfitues, ku janë përfshirë emrat e OJQ-ve, shumën e marra dhe qëllimet për të cilat u ndanë fondet. Kjo listë u publikua në disa platforma mediatike për të garantuar transparencën dhe për të lejuar kontrollin publik.
Megjithatë, shumë ekspertë të fushës së financave publike dhe drejtësisë sociale kanë theksuar se kjo nuk është e mjaftueshme, dhe se duhet të ketë mekanizma të pavarur që monitorojnë dhe vlerësojnë ndarjen dhe përdorimin e këtyre fondeve. Ata kërkojnë më shumë llogaridhënie dhe raportim të detajuar nga qeveria dhe organizatat përkatëse.
Kjo situatë ka nxitur gjithashtu diskutime mbi rolin e OJQ-ve në shoqërinë kosovare dhe marrëdhëniet e tyre me institucionet publike. Shumë herë, organizatat joqeveritare janë parë si partnerë të rëndësishëm në zhvillimin e shoqërisë civile, por kur lidhen ngushtë me qeverinë, kjo marrëdhënie mund të keqinterpretohet.
Për më tepër, ky debat ka nxjerrë në pah nevojën për reforma ligjore dhe institucionale që rregullojnë financimin e sektorit joqeveritar, duke vendosur kritere të qarta dhe të drejtë për ndarjen e burimeve dhe duke siguruar që financimet të jenë në funksion të interesit publik.
Në këtë kontekst, shumë organizata ndërkombëtare dhe donatorë kanë rekomanduar Kosovës të forcojë mekanizmat e transparencës dhe përgjegjësisë në financimin e OJQ-ve, për të parandaluar keqpërdorimet dhe për të rritur besimin e qytetarëve ndaj sektorit civil.
Në përfundim, ndarja e afro 5 milionë eurove për OJQ-të nga qeveria në detyrë mbetet një çështje e diskutuar gjerësisht në Kosovë, që nxit reflektim për mënyrën se si ndërtohet dhe menaxhohet bashkëpunimi midis institucioneve shtetërore dhe sektorit civil, duke kërkuar përmirësime dhe garanci për një proces më të drejtë dhe transparent.