Kosova është përfshirë zyrtarisht në buxhetin e ri të Bashkimit Europian për periudhën 2028–2034, duke marrë vend ndër vendet që do të përfitojnë nga financimet për zgjerimin e bllokut .
VAZHDO LEXIMIN ME POSHTE!
Në propozimin e Komisionit Evropian për kuadrin financiar afatgjatë, afro 42.6 miliardë euro janë dedikuar për politikat e zgjerimit – një rritje ndjeshme krahasuar me programin aktual prej rreth 31 miliardë eurosh  .
Kjo përfshirje është e rëndësishme sepse, ndonëse Kosova ende nuk është kandidatë zyrtar për anëtarësim, ajo është trajtuar si pjesë integrale e instrumenteve financiare për vendet në procesin e zgjerimit  .
Në të njëjtën linjë, Kosova është përshkruar si përfitues i instrumentit “Growth Plan” për Ballkanin Perëndimor, i cili mbulon periudhën 2024–2027 dhe vlerësohet përgjatë planit të buxhetit të ri .
Përmes këtij plani, BE synon të lidhë vendet e Ballkanit Perëndimor më afër tregut të vetëm europian para anëtarësimit të plotë – përmes integrimit ekonomik, reformave dhe asistencës financiare prej 6 miliardë eurosh  .
Kontribuuesit e kësaj pakete përfshijnë fonde në formën e grantëve (rreth 2 miliardë euro) dhe kredi me tarifa të favorshme (rreth 4 miliardë euro), të lidhura me objektiva reformash të vendosura nga vendet përkatëse  .
Për Kosovën, alokimi i përafërt është rreth 880–900 milionë euro, përfshirë rreth 250 milionë si grant dhe pjesën tjetër si hua të lehtësuara .
Për të marrë paratë e para – afërsisht rreth 7 % të shumës total, që për Kosovën është rreth 61 milionë euro – është thelbësore miratimi në parlament të dy marrëveshjeve: instrumenti i financimit dhe marrëveshja e huasë  .
Derisa vendet si Shqipëria, Maqedonia Veriore, Mali i Zi dhe Serbia kanë marrë financimet paraprake, Kosova nuk ka marrë ende asnjë tranche për shkak të mungesës së institucioneve funksionale dhe mos-njohjes parlamentare të marrëveshjeve përkatëse   .
Sipas burimeve lokale, kjo vonesë ka ndikuar ekonomikisht me humbje ditore rreth 3 milionë euro dhe rrezikon të bllokojë projekte të mëdha zhvillimore nëse situata institucionale nuk zgjidhet shpejt  .
Analistët paralajmërojnë se çdo vonesë e mëtejshme – si zgjedhje të parakohshme apo mungesë stabiliteti politik – mund të çojë deri në humbje totale të mundësive financiare nga fondet e BE-së  .
Komisioneria për zgjerimin, Marta Kos, nënvizoi gjatë një takimi në Shkup se Kosova duhet të përshpejtojë procesin e ratifikimit parlamentare për t’i hapur rrugë parapagimit dhe të ndjekë me kujdes axhendën e reformave  .
Në horizont, buxheti 2028–2034 i BE-së synon që përveç kanalit aktual të Growth Plan-it, vendet në procesin e zgjerimit – përfshirë Kosovën – të kenë akses të zgjatur në fonde për reforma, zhvillim dhe përafrim me Bashkimin Evropian .
Duke qenë pjesë e këtij procesi, Kosova ka mundësi jo vetëm të mbështesë reformat thelbësore në administratë, drejtësi, infrastrukturë dhe kapacitete digjitale, por edhe të afrohet më shumë drejt aspiratave për anëtarësim të mundshëm në të ardhmen.