Jam 40 vjeçe dhe jetoj në Berat me burrin dhe dy fëmijët. Gjyshja ime, 82-vjeçarja Hava, jeton në një fshat pranë qytetit. Ajo më ka rritur për disa vite, sepse prindërit e mi punonin larg shtëpisë. Kur isha e vogël, gjyshja më çonte në shkollë, më përgatiste ushqimin dhe më priste çdo pasdite te porta. Megjithatë, në ditëlindjen time të 40-të bëra diçka ndaj saj për të cilën ende më vjen turp.

VAZHDO LEXIMIN ME POSHTE!

Kisha vendosur të organizoja një festë të madhe në një restorant të bukur në Berat. Ftuam rreth 50 familjarë dhe miq. Doja që gjithçka të dukej e përkryer, nga dekorimet deri te veshjet. Madje kisha marrë edhe një fotograf profesionist që të na bënte fotografi familjare. Për javë të tëra mendova për çdo hollësi të festës. Nuk e kuptoja se, duke u përpjekur ta bëja gjithçka të bukur për sytë e të tjerëve, po harroja gjënë më të rëndësishme.

Gjyshja erdhi në restorant me ndihmën e xhaxhait tim. Kishte veshur një fustan të gjatë ngjyrë kafe dhe një triko të vjetër gri. Këpucët i kishte të pastra, por dukeshin shumë të konsumuara. Në kokë mbante shaminë e saj të zakonshme. Kur më pa, më përqafoi dhe më uroi ditëlindjen. Më tha se kishte kursyer disa para për të më blerë një dhuratë, por unë i thashë se mjaftonte prania e saj.

Gjatë mbrëmjes të gjithë vallëzuan dhe biseduan. Gjyshja nuk u ngrit shumë nga karrigia, sepse lodhej shpejt. Megjithatë, e shihja duke buzëqeshur sa herë që fëmijët afroheshin pranë saj. Kur fotografi na thirri për një fotografi të madhe familjare, të gjithë u mblodhëm përpara dekorimit me lule. Gratë kishin veshur fustane elegante, ndërsa burrat kostume. Doja ta vendosja atë fotografi në një kornizë të madhe në sallonin e shtëpisë.

Në atë moment gjyshja u ngrit ngadalë dhe u afrua për të hyrë në fotografi. E pashë me fustanin e vjetër dhe trikon e zbehur. Për një çast mendova se do të dukej shumë ndryshe nga të tjerët. Pa e menduar gjatë, i thashë: “Gjyshe, ulu pak aty. Këtë fotografi do ta bëjmë vetëm ne të rinjtë. Pastaj do të bëjmë një tjetër.” Ajo më shikoi për pak sekonda, pastaj buzëqeshi lehtë dhe u kthye te karrigia.

Fotografi na bëri disa fotografi. Unë isha shumë e kënaqur me rezultatin. Të gjithë dukeshim bukur dhe dekorimi ishte ashtu siç e kisha imagjinuar. Gjatë pjesës tjetër të mbrëmjes u mora me mysafirët dhe pothuajse e harrova premtimin që i kisha bërë gjyshes. Ajo qëndroi pranë murit, duke parë familjen nga larg. Kur erdhi koha të largohej, më përqafoi dhe më tha se kishte kaluar shumë mirë.

Dy ditë më vonë fotografi më dërgoi fotografitë e përpunuara. U ula në divan me djalin tim 10-vjeçar, Noelin, dhe filluam t’i shikonim. Ai qeshte kur shihte fytyrat e kushërinjve dhe më kërkonte t’ia dërgoja disa fotografi te tableti. Por kur erdhëm te fotografia e madhe familjare, ai u bë serioz. E shikoi gjatë dhe më pyeti: “Mami, pse nuk është gjyshja në këtë fotografi?”

I thashë se gjyshja ishte lodhur dhe se kishim menduar të bënim një fotografi tjetër me të. Por Noeli më kujtoi se e kishte parë gjyshen duke u afruar dhe se unë i kisha kërkuar të ulej. Pastaj më pyeti: “Mami, kur të plakesh edhe ti dhe të veshësh rroba të vjetra, a duhet të të nxjerr edhe unë jashtë fotografive tona?” Mbeta pa fjalë. Nuk e prisja një pyetje të tillë nga një fëmijë dhjetëvjeçar.

E pyeta pse mendonte ashtu. Ai më tha se gjyshja ishte pjesë e familjes, pavarësisht se çfarë rrobash kishte veshur. Pastaj shtoi: “Unë dua që kur të rritem, ta kem një fotografi me të. Nuk më intereson çfarë fustani ka.” Ato fjalë më prekën thellë. E hapa përsëri fotografinë dhe, për herë të parë, nuk pashë fustanet elegante apo dekorimet. Pashë vetëm mungesën e një njeriu që kishte qenë pranë meje gjatë gjithë fëmijërisë.

Atë pasdite mora makinën dhe shkova në fshat për ta vizituar gjyshen. E gjeta në oborr duke pastruar disa perime. U ula pranë saj dhe i kërkova falje për atë që kisha bërë. Gjyshja fillimisht më tha se nuk kishte ndodhur asgjë. Por kur e pyeta nëse ishte mërzitur, sytë iu mbushën me lot. “Bijë, unë e di që rrobat e mia janë të vjetra”, më tha. “Por mendova se, për ty, do të isha gjithmonë e bukur.”

Nuk munda t’i mbaja lotët. E përqafova dhe i thashë se kisha gabuar rëndë. Pastaj ajo më tregoi se fustanin që kishte veshur në festë e kishte ruajtur prej shumë vitesh, sepse ishte dhuratë nga gjyshi im i ndjerë. E kishte veshur pikërisht për ditëlindjen time, sepse dëshironte të kishte pranë një kujtim të tij. Atëherë kuptova se unë kisha parë vetëm një fustan të vjetër, ndërsa për të ai përfaqësonte një pjesë të jetës së saj.

Fundjavën tjetër mblodha përsëri familjen, këtë herë në oborrin e gjyshes. Nuk kishte dekorime të shtrenjta dhe as veshje elegante. Vendosëm disa karrige, përgatitëm drekë dhe bëmë fotografi të reja. Gjyshen e ulëm në mes, ndërsa ne u rreshtuam rreth saj. Noeli qëndroi pranë saj dhe ia mbajti dorën gjatë gjithë fotografimit. Sot ajo fotografi është e vendosur në vendin më të dukshëm të sallonit tim. Sa herë e shikoj, më kujtohet mësimi që mora nga djali im: njerëzit që na kanë dashur nuk duhen lënë jashtë kujtimeve tona vetëm sepse nuk përshtaten me pamjen që duam t’u tregojmë të tjerëve.