Në Kosovë bie situata globale për çmimet e derivateve — por pavarësisht se çmimet e naftës në botë po rriten, në vendin tonë ndikimi është i ndjeshëm dhe qytetarët janë në pritje.
VAZHDO LEXIMIN ME POSHTE!
Kryetari i Shoqata e Naftëtarëve të Kosovës, Fadil Berjani, ka vënë në dukje se rritja globale e çmimeve të naftës po reflektohet edhe në Kosovë.
Ai ka përmendur faktorë si sanksionet amerikane ndaj kompanive ruse të naftës, uljen e rezervave në SHBA dhe tensionet gjeopolitike në Lindjen e Mesme, si shkaqe që po shtyjnë çmimin për tu rritur.
Sipas Berjanit, në Kosovë çmimet aktuale për një litër dizel janë rreth 1.15-1.24 euro, ndërsa benzina varion rreth 1.16-1.25 euro.
Megjithatë, disa qytetarë dhe drejtues transporti shprehen se në praktikë ulje apo stabilizim i çmimeve nuk kanë parë — përkundrazi, ndjejnë se çdo ndryshim në botë vjen ngadalë tek ne.
Një taksist nga Prishtina tha se shtimi i shpenzimeve për karburant ka bërë që puna të bëhet më e vështirë: “Kur nafta është e shtrenjtë, çdo gjë tjetër shtrenjtohet”.
Analistët vlerësojnë se një prej problemeve është mungesa e transparencës — nuk ka të dhëna të publikueshme që tregojnë kostot reale të importit, marzheve të fitimit apo vendimmarrjes për çmimet.
Berjani thekson se Kosova nuk ka gati kapacitet të ndikojë direkt në çmimin global të naftës, pasi çmimi i importit përcaktohet jashtë vendit dhe transportimi përfshin kosto të rëndësishme.
Në rajon, çmimet janë në disa raste më të ulëta — për shembull në një vend fqinj çmimi për një litër eurodizel është raportuar në 1.09 euro, ndërsa këtu është më i lartë.
Qytetarët i ndjejnë këto dallime — dhe ndihen të pabarabartë, pasi në tregun vendor dhe në jetën e përditshme çmimet po ndikojnë në transport, mallra, shërbime dhe lirinë e veprimit ekonomik.
Në këto kushte, zëri i shoqatës përsërit kërkesën për monitorim më të mirë, raportim të hapur dhe masave që të garantojnë që çmimet të reflektojnë realitetin dhe kostot reale.
Nëse çmimet globale vazhdojnë të rriten, pa ndërhyrje ose mekanizma korrigjimi, qytetarët e Kosovës përballen me perspektivën që transporti dhe kostoja e jetesës të shtrenjtohen më tej — çka jo vetëm e rëndon xhepin, por edhe ekonominë në përgjithësi.