Testimet bërthamore në Shtetet e Bashkuara u ndalën për shkak të presionit ndërkombëtar, shqetësimeve për mjedisin dhe frikës nga pasojat radioaktive që dëmtonin njerëzit dhe natyrën.
VAZHDO LEXIMIN ME POSHTE!
Gjatë Luftës së Ftohtë, SHBA dhe Bashkimi Sovjetik zhvilluan qindra teste bërthamore, duke krijuar një klimë të rrezikshme dhe garë armësh që kërcënonte paqen globale.
Në vitin 1992, SHBA vendosi një moratorium vullnetar për ndalimin e testimeve. Ky vendim u pa si një hap drejt uljes së tensioneve dhe si përpjekje për të frenuar përhapjen e armëve bërthamore.
Traktatet ndërkombëtare, si ai për ndalimin e plotë të testimeve bërthamore (CTBT), ishin një tjetër arsye pse shumica e shteteve ndaluan testet. Ato synonin ta bënin botën më të sigurt dhe të shmangnin çdo përshkallëzim të mëtejshëm.
Teknologjia luajti rol të madh në këtë ndalesë. SHBA tashmë mund të testojë armët bërthamore përmes simulimeve kompjuterike, pa pasur nevojë për shpërthime reale që dëmtojnë mjedisin.
Donald Trump ka rikthyer në debat idenë për të rifilluar testimet bërthamore, duke e arsyetuar si një hap të nevojshëm për të “forcuar” pozicionin amerikan ndaj Rusisë dhe Kinës.
Ai pretendon se nëse rivalët strategjikë po testojnë apo po zhvillojnë armë të reja, SHBA nuk duhet të qëndrojë pas, por të tregojë forcë dhe gatishmëri.
Ekspertët paralajmërojnë se rifillimi i testimeve nuk është i nevojshëm nga pikëpamja teknike, sepse arsenali ekzistues është i sigurt. Megjithatë, politikisht dhe strategjikisht, një veprim i tillë mund të ndezë tensione të reja.
Rifillimi i testimeve mund të shkaktojë një garë të re armësh, të dobësojë marrëveshjet e kontrollit bërthamor dhe të përkeqësojë marrëdhëniet me aleatët ndërkombëtarë.
Kritikët kujtojnë gjithashtu dëmet e mëdha që kanë shkaktuar testet e kaluara – ndotjen radioaktive, sëmundjet tek popullatat pranë zonave të testimeve dhe dëmtimin afatgjatë të ekosistemit.
Mbështetësit e rifillimit, përkundrazi, thonë se testimet fizike janë mënyra më e mirë për të ruajtur besueshmërinë dhe fuqinë e arsenalit amerikan, sidomos në një botë ku rivalitetet po rriten.