Jam 35 vjeçe dhe babai im, 66-vjeçari Nazmi, është një njeri që gjithë jetën ka punuar shumë. Sot zotëron disa biznese dhe jeton në kushte të mira. Njerëzit e njohin si burrë serioz, që flet pak dhe rrallë tregon ndonjë gjë nga e kaluara. Por prej vitesh kishte një zakon të çuditshëm. Çdo të premte shkonte në një xhami të vjetër dhe kthehej në shtëpi me një bukë të vogël të mbështjellë me pecetë.

VAZHDO LEXIMIN ME POSHTE!

Në fillim nuk i kushtoja rëndësi. Mendoja se bukën e blinte diku gjatë rrugës. Por një të premte e pashë me sytë e mi duke e marrë nga një grua e moshuar që pastronte oborrin e xhamisë. Gruaja ishte e veshur thjesht, me një shami të bardhë dhe një përparëse të vjetër. Babai e përshëndeti me shumë respekt, mori bukën dhe ia puthi dorën. Kjo më habiti, sepse babai nuk ishte njeri që shprehte lehtë emocionet.

Kur u kthyem në shtëpi, e pyeta pse merrte bukë prej asaj gruaje. I thashë me shaka se ai mund të blinte një furrë të tërë, po të dëshironte. Babai nuk qeshi. Vetëm e vendosi bukën mbi tavolinë dhe më tha se disa gjëra nuk mund të bliheshin me para. Pastaj ndryshoi temën. E kuptova se nuk dëshironte të fliste, por përgjigjja e tij ma shtoi edhe më shumë kureshtjen.

Të premten tjetër vendosa ta shoqëroja pa i treguar arsyen. Pasi përfundoi namazi, qëndrova pak më larg dhe e pashë duke shkuar drejt portës së pasme. Aty po e priste e njëjta grua. Ajo nxori nga një çantë pëlhure një bukë të vogël dhe ia zgjati. Babai e mori me të dyja duart. Por këtë herë gruaja i tha diçka që unë nuk e dëgjova. Ai uli kokën dhe filloi të fshinte sytë.

U afrova menjëherë dhe e pyeta nëse ishte mirë. Babai më tha se nuk kishte asgjë, por gruaja e moshuar më shikoi me një buzëqeshje të trishtuar. Ajo quhej Hyrije dhe ishte 73 vjeçe. Kur mësoi se isha vajza e Nazmiut, më kapi dorën dhe më tha se më kishte parë dikur kur isha shumë e vogël. Pastaj më ftoi të uleshim në një stol pranë oborrit. Babai nuk kundërshtoi. Vetëm qëndroi pranë nesh, me bukën në prehër.

Hyrija filloi të tregonte se babai im nuk kishte qenë gjithmonë i pasur. Kur ishte dymbëdhjetë vjeç, gjyshi im ishte sëmurë rëndë dhe familja kishte mbetur pa të ardhura. Gjyshja punonte sa mundej, por kishte ditë kur nuk arrinte të siguronte ushqim të mjaftueshëm. Babai shpesh dilte nga shtëpia pa ngrënë mëngjes dhe vinte pranë xhamisë, ku shpresonte të gjente ndonjë punë të vogël për të ndihmuar familjen.

Në atë kohë Hyrija ishte një vajzë nëntëmbëdhjetëvjeçare që ndihmonte nënën e saj me pastrimin. Një ditë kishte parë babanë tim duke qëndruar vetëm pranë murit, i zbehtë dhe i lodhur. E kishte pyetur nëse kishte ngrënë. Ai, nga turpi, i kishte thënë se nuk ishte i uritur. Por Hyrija kishte kuptuar gjithçka. Të nesërmen kishte sjellë dy bukë të vogla nga shtëpia dhe njërën ia kishte dhënë Nazmiut, duke i thënë se e kishte përgatitur tepër.

Kështu kishte filluar një zakon që zgjati disa vite. Çdo të premte Hyrija sillte një bukë për babanë. Ndonjëherë brenda kishte pak djathë, ndonjëherë vetëm bukë të ngrohtë. Ajo nuk e pyeste kurrë për gjendjen e familjes dhe nuk e bënte të ndihej si lypës. Kur babai filloi të punonte, i premtoi se një ditë do t’ia kthente gjithë mirësinë. Por Hyrija i kishte thënë se nuk i detyrohej asgjë. I kishte kërkuar vetëm që, kur të kishte mundësi, të mos e linte dikë tjetër të uritur.

Vitet kaluan dhe babai ndërtoi biznesin e tij. Kur gjendja ekonomike iu përmirësua, u kthye për ta kërkuar Hyrijen. Ajo vazhdonte të kujdesej për pastërtinë e xhamisë. Babai i kishte ofruar para dhe ndihmë, por ajo kishte pranuar vetëm aq sa i nevojitej. Më vonë ai kishte filluar të mbështeste një program ushqimi për familjet në nevojë, pa kërkuar që emri i tij të përmendej. Megjithatë, çdo të premte vazhdonte të shkonte vetë për ta marrë bukën që Hyrija këmbëngulte t’ia përgatiste.

E pyeta pse babai kishte qarë atë ditë. Hyrija më tregoi se kohët e fundit duart i dridheshin dhe nuk mund ta gatuante më bukën si dikur. Atë mëngjes e kishte përgatitur me ndihmën e mbesës. I kishte thënë Nazmiut se ndoshta së shpejti nuk do të kishte më fuqi ta vazhdonte zakonin e tyre. Babai ishte emocionuar, sepse ajo bukë e vogël i kujtonte çdo javë kohën kur dikush e kishte ndihmuar të mbijetonte pa ia cenuar dinjitetin.

E përqafova Hyrijen dhe e falënderova. Më vinte turp që më parë kisha menduar se ajo po i jepte babait diçka pa vlerë. I thashë se do të doja ta ndihmoja me punët që nuk mund t’i bënte më vetë. Ajo buzëqeshi dhe më ftoi të shkoja një ditë në shtëpinë e saj. Javën tjetër shkova bashkë me vajzën time. Hyrija na mësoi si përgatitej buka e vogël, ndërsa ne e ndihmuam ta gatuante. Babai erdhi pas namazit dhe na gjeti të tria duke e pritur.

Sot vazhdojmë ta ruajmë atë zakon, por Hyrija nuk lodhet më duke gatuar vetëm. Ndonjëherë bukën e përgatis unë, herë të tjera mbesa e saj. Babai e merr gjithmonë me të njëjtin respekt dhe e ndan me ne në darkë. Dikur mendoja se pasuria e tij qëndronte te bizneset dhe pronat. Por atë ditë kuptova se një nga gjërat më të çmuara që zotëronte ishte kujtimi i një buke të dhënë me zemër, në kohën kur nuk kishte asgjë. Dhe mësova se mirësia ka vlerë jo nga ajo që kushton, por nga ajo që ndryshon në jetën e dikujt.