Turqia ka njoftuar se ka lëshuar urdhër-arrest për kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu dhe 36 zyrtarë të lartë të Izraelit, të akuzuar për kryerje të krimeve të gjenocidit dhe krimeve kundër njerëzimit në zonën e Gaza.
VAZHDO LEXIMIN ME POSHTE!
Sipas zyrës së prokurorit në Stamboll, veprimet të cilave u referohet urdhri përfshijnë sulme të vazhdueshme ushtarake ndaj civilëve, spitaleve dhe infrastrukturës humanitare — dhe Turqia i sheh këto veprime si shkelje të rëndë të së drejtës ndërkombëtare.
Në dokumentet që shoqërojnë urdhrin thuhet se operacionet izraelite që nisën nga tetori i vitit 2023 përfshijnë një fushatë në Gaza që ka sjellë shkatërrime masive dhe viktima civile në shkallë të konsiderueshme.
Turqia përmend gjithashtu ndërprerjen e bllokadës detare të Gazës — konkretisht një mision ndihme i quajtur “Flotila Globale Sumud” — si pjesë të skenarit të akuzave për gjenocid, me pretendimin se Izraeli e ka penguar në mënyrë sistematike aksesin humanitar.
Ky urdhër arresti vjen në një kohë të tensionuar në marrëdhëniet turko-izraelite: Turqia ka qenë prej kohësh kritike ndaj veprimeve izraelite dhe ka zgjedhur hapa diplomatikë dhe ekonomikë për t’u distancuar nga Izraeli në aspektin e politikës mbi Palestinën.
Për Izraelin dhe për Netanyahu-n, ky veprim përbën jo vetëm një çështje juridike, por edhe një sfidë të rëndësishme politike dhe diplomatike — pasi rrit presionin ndërkombëtar dhe mund të ndikojë në marrëdhëniet e Izraelit me Turqinë dhe me aktorë të tjerë në rajon.
Në planin ndërkombëtar, vendimi i Turqisë ngre çështjen e përgjegjësisë së udhëheqësve shtetërorë dhe ushtarakë për veprimet në konflikt — veçanërisht kur veprimet përfshijnë civilë dhe infrastruktura humanitare — dhe pasqyron një trend në drejtim të llogaridhënies në raste lufte.
Megjithatë, është e rëndësishme të theksohet se urdhri është lëshuar nga gjykatë turke — jo nga një tribunal ndërkombëtar i përhershëm — gjë që ngre pyetjen për legjitimitetin e procesit, jurisdiksionin dhe zbatimin jashtë territorit turk.
Një tjetër aspekt është pozicioni i Turqisë si ndërmjetëse dhe si aktor që synon të luajë rol në rindërtimin dhe diplomatizimin pas konfliktit në Gaza — veprimi juridik mund të shihet edhe si pjesë e një strategjie për të forcuar rolin e Ankarasë në botën arabe dhe islamike.
Nga këndvështrimi izraelit, qeveria e Netanyahu-s ka refuzuar akuzat, duke i quajtur si të montuara dhe si pjesë të një stërhollimi politik – dhe ka paralajmëruar se nuk do të dorëzohet pa diskutim përpara presioneve të tilla.
Analistët vënë në dukje se zbatimi praktik i këtij urdhri për arrestim do të jetë i vështirë — për shkak të imuniteteve shtetërore, mungesës së bashkëpunimit ndërkombëtar dhe për shkak se shumë nga të pandehurit nuk ndodhen në territorin turk.
Në përfundim, ky zhvillim përbën një moment të rëndësishëm në marrëdhëniet ndërkombëtare dhe në fushën e drejtësisë ndërkombëtare — por mbetet të shihet nëse do të prodhojë hapa konkretë të ndjekjes penale, dhe sa do të ndryshojë status-quo-në për veprimet e shteteve në konflikt.