Jam 30 vjeç dhe para një viti vendosa të fejohesha me vajzën që doja. Familja jonë i respekton shumë zakonet e krushqisë, prandaj u organizuam të shkonim te miqtë me disa burra të fisit. Babai im kishte ndërruar jetë kur unë isha vetëm gjashtë vjeç dhe nëna më kishte rritur e vetme. Ajo kishte punuar gjithë jetën që unë të shkollohesha dhe të ndërtoja të ardhmen time.

VAZHDO LEXIMIN ME POSHTE!

Kur erdhi koha e fejesës, xhaxhai i madh mori përsipër organizimin. Ai tha se, sipas zakonit që ndiqnin burrat e familjes, në takimin e parë për krushqi do të shkonin vetëm ata. Unë nuk e kundërshtova. Nëna ime, 66-vjeçarja Shkurte, na përgatiti rrobat, paketoi dhuratat dhe u zgjua herët atë mëngjes për të na bërë kafe. Kur dolëm nga shtëpia, ajo na përcolli deri te porta.

Shkuam pesëmbëdhjetë burra te familja e vajzës. Unë isha shumë nervoz, sepse dëshiroja që gjithçka të shkonte mirë. Babai i vajzës, 73-vjeçari Latif, na priti në oborr. Ishte burrë i respektuar dhe i njohur për mënyrën e drejtë si sillej me njerëzit. Por sapo na pa, filloi të na numëronte një nga një. Pastaj më pyeti nëse nuk e kishim harruar dikë.

Në fillim mendova se po bënte shaka. I thashë se kishim ardhur të gjithë, ashtu siç ishte rënë dakord. Latifi më pyeti ku ishte nëna ime. I tregova se kishte mbetur në shtëpi, sepse burrat e familjes e kishin organizuar takimin sipas zakonit. Ai u mendua për pak çaste dhe pastaj tha se nuk mund të fillonim bisedën pa ardhur edhe ajo.

Xhaxhai im u zemërua. I tha se nuk kishte kuptim të ndërrohej zakoni për një takim krushqie. Por Latifi iu përgjigj qetë se nuk po përpiqej të na fyente. Ai tha se e njihte historinë e familjes sonë dhe e dinte se nëna më kishte rritur e vetme. “Nëse ajo grua të ka mbajtur në këmbë gjithë jetën, pse sot duhet të qëndrojë jashtë gëzimit tënd?”, më pyeti.

Ato fjalë më prekën. Mendova për mëngjeset kur nëna zgjohej para agimit për të shkuar në punë. Për dimrat kur kursente për t’i blerë rroba të reja për mua dhe vetë mbante të njëjtën pallto. Për ditët kur sëmuresha dhe ajo rrinte gjithë natën pranë krevatit. Kur erdhi dita më e rëndësishme e jetës sime, unë e kisha lënë në shtëpi për të ruajtur një zakon që as nuk e kisha menduar gjatë.

I kërkova Latifit të na priste pak. Pastaj mora makinën dhe u ktheva në shtëpi. Nëna u habit kur më pa. Mendoi se kishte ndodhur diçka e keqe ose se miqtë nuk kishin pranuar fejesën. I thashë se gjithçka ishte në rregull, por se duhej të vinte me mua. Ajo fillimisht nuk pranoi. Më tha se nuk dëshironte t’i turpëronte burrat e familjes duke hyrë në një bisedë ku zakonisht nuk merrnin pjesë gratë.

U ula pranë saj dhe i tregova çfarë kishte thënë Latifi. Nëna uli kokën dhe filloi të qante. “Unë nuk dua të bëhem shkak për ndonjë mosmarrëveshje”, më tha. I kapa duart dhe iu përgjigja se nuk bëhej fjalë për mosmarrëveshje, por për respekt. I thashë se nuk dëshiroja ta filloja jetën e re duke harruar njeriun që më kishte qëndruar pranë në çdo ditë të vështirë.

Pas pak nëna u vesh dhe erdhi me mua. Kur mbërritëm te porta e miqve, Latifi doli përpara për ta përshëndetur. Pastaj thirri gruan e tij dhe vajzën që do të bëhej bashkëshortja ime. Ato e përqafuan nënën dhe e ftuan brenda. Burrat hynë në odë, ndërsa gratë u ulën në dhomën tjetër. Por përpara se të fillonte biseda për fejesën, Latifi kërkoi që nëna ime të vinte për disa minuta në odë.

Ai u ngrit dhe i tha se e respektonte shumë për mënyrën si më kishte rritur. Pastaj shtoi se nuk dëshironte të merrte një djalë për dhëndër pa nderuar gruan që e kishte bërë atë që ishte. Nëna mezi mund të fliste. I tha se kishte bërë vetëm detyrën e saj si prind. Latifi iu përgjigj se shumë sakrifica që bëhen në heshtje meritojnë të kujtohen, sidomos në ditët e gëzimit.

Pas asaj bisede, krushqia vazhdoi pa asnjë problem. Caktuam datën e fejesës dhe më vonë filluam përgatitjet për dasmën. Xhaxhai im, që në fillim ishte zemëruar, iu afrua nënës dhe i kërkoi falje që nuk e kishte menduar rëndësinë e pranisë së saj. Ai tha se nuk kishte dashur ta përjashtonte, por kishte ndjekur një zakon pa pyetur nëse ishte i përshtatshëm për familjen tonë. Nëna e përqafoi dhe i tha se nuk mbante mëri.

Sot jam i martuar dhe nëna ime është shumë e afërt me familjen e gruas. Sa herë takohemi për festa, Latifi më pyet me shaka nëse këtë herë i kam marrë të gjithë njerëzit e rëndësishëm me vete. Unë qesh, por e di se atë ditë më dha një mësim që nuk do ta harroj kurrë. Traditat janë të bukura kur ruajnë respektin dhe bashkimin. Por nuk duhet të lejojmë që, duke u përpjekur të nderojmë zakonet, të harrojmë njerëzit që kanë sakrifikuar më shumë për ne.