Jam 43 vjeçe dhe para dy muajsh humba nënën time, 76-vjeçaren Mihanen. Ajo ishte një grua e qetë, që gjithë jetën kishte punuar si kuzhiniere në një konvikt. Pas pensionimit rrinte në shtëpi, kujdesej për lulet dhe na priste çdo të diel për drekë. Mendoja se e njihja mirë. Por ditën e varrimit mësova se një pjesë e rëndësishme e jetës së saj kishte mbetur e panjohur për ne.

VAZHDO LEXIMIN ME POSHTE!

Atë mëngjes oborri ishte mbushur me familjarë. Vëllai im merrej me përgatitjet, ndërsa unë qëndroja pranë hallës. Pak para nisjes, një grua rreth 45 vjeçe erdhi te porta. Dukej e lodhur nga udhëtimi dhe mbante në dorë një përparëse të vjetër kuzhine. Sapo dëgjoi emrin e nënës, filloi të qante. Pastaj kërkoi leje ta përshëndeste për herë të fundit.

Kur iu afrua arkivolit, gruaja tha me zë të dridhur: “Lamtumirë, nënë.” Mbeta e hutuar. Iu afrova dhe e pyeta nëse kishte ngatërruar familjen. Ajo më shikoi dhe më tha se quhej Arlinda. Pastaj shtoi se e kishte thirrur nënën time “nënë” për më shumë se njëzet vite. Për një moment mendova se po dëgjoja një sekret që do të ndryshonte gjithçka që dija për familjen.

Vëllai im u afrua dhe kërkoi shpjegim. Arlinda nxori një fotografi të vjetër ku nëna ime shihej në një kuzhinë të madhe, e rrethuar nga disa vajza të reja. Në fotografi ishte edhe Arlinda, atëherë rreth gjashtëmbëdhjetë vjeçe. Halla ime e njohu menjëherë fotografinë. Ajo na tha se ishte bërë në konviktin ku nëna kishte punuar për shumë vite. Por historia që na tregoi më pas ishte shumë më e thellë.

Arlinda kishte mbetur pa prindër kur ishte ende fëmijë. Pas disa vitesh të vështira, kishte ardhur në konvikt për të vazhduar shkollën. Nuk kishte para për rroba të mira dhe shpesh rrinte vetëm. Nëna ime e kishte vënë re dhe kishte filluar ta ndihmonte. Fillimisht i jepte një porcion ushqimi më shumë. Pastaj i kishte blerë këpucë dimri dhe disa libra të përdorur.

Me kalimin e kohës, Arlinda kishte filluar ta ndihmonte nënën në kuzhinë pas mësimit. Ato bisedonin gjatë dhe nëna ime e këshillonte për shkollën, miqësitë dhe jetën. Kur Arlinda kishte dashur t’i ndërpriste studimet për të filluar punë, nëna e kishte bindur të mos dorëzohej. Kishte biseduar me drejtuesit e konviktit për mundësitë e mbështetjes dhe e kishte ndihmuar të plotësonte kërkesat për bursë.

“Unë nuk kisha kujt t’i thosha nënë”, na tregoi Arlinda. “Ajo nuk u përpoq të zëvendësonte askënd. Vetëm më tha se, kur të kisha nevojë, mund ta kërkoja.” Nga ajo ditë kishte filluar ta thërriste nënë Mihane. Më vonë, kur përfundoi shkollën dhe u punësua, vazhdoi ta vizitonte. Shpesh takoheshin gjatë ditëve kur unë dhe vëllai ishim në punë. Nëna nuk na kishte folur shumë për këtë lidhje.

E pyeta hallën pse nuk dinim asgjë. Ajo më tha se nëna kishte ndihmuar edhe vajza të tjera dhe nuk i pëlqente të fliste për mirësitë e saj. Arlinda shtoi se kishte zgjedhur të qëndronte larg vëmendjes, sepse nuk dëshironte që fëmijët e Mihanes të mendonin se po u merrte vendin. Nëna i kishte thënë gjithmonë se dashuria për një fëmijë nuk zvogëlohet kur ndihmon edhe një tjetër.

Pas varrimit, Arlinda qëndroi për kafe me ne. Na tregoi se përparësja që mbante kishte qenë e nënës sime. Mihanja ia kishte dhuruar ditën kur Arlinda kishte filluar punën e parë, duke i thënë se puna e ndershme nuk duhej të ishte kurrë shkak turpi. Arlinda e kishte ruajtur gjithë ato vite. Tani kishte ardhur për t’ia kthyer familjes, si një kujtim që mendonte se na përkiste.

Por unë nuk pranova ta merrja. I thashë se përparësja kishte po aq rëndësi për të sa edhe për ne. E ftova të kthehej javën tjetër, që të mund të bisedonim më gjatë. Kur ajo u largua, unë dhe vëllai qëndruam në kuzhinë dhe folëm për nënën. Për herë të parë e kuptuam se gjatë viteve kur na dukej se ajo bënte vetëm një punë të zakonshme, kishte ndikuar edhe në jetën e njerëzve që nuk i njihnim.

Disa javë më vonë Arlinda na vizitoi përsëri. Këtë herë erdhi me vajzën e saj, një studente njëzetvjeçare që e kishte marrë emrin Mihane. Kur dëgjova emrin e saj, nuk i mbajta dot lotët. Arlinda më tregoi se nëna ime kishte marrë pjesë edhe në ditën e parë të shkollës së vajzës. Nuk e dija këtë, por më ngrohu zemrën fakti se ajo kishte qenë e rëndësishme për kaq shumë njerëz.

Sot Arlinda është bërë një mike e afërt e familjes sonë. Nuk e quaj motër të gjakut, por ndajmë një dashuri të përbashkët për nënën. Kur kujtoj ditën e varrimit, nuk mendoj më vetëm për dhimbjen. Më kujtohet edhe një grua e panjohur që erdhi duke qarë me një përparëse në duar. Ajo më mësoi se jeta e një nëne mund të jetë shumë më e madhe se ajo që shohin fëmijët e saj.