Një dokument i zbuluar së fundmi, i datës 1947, ka ngritur pikëpyetje të reja mbi origjinën dhe rrënjët familjare të Ismail Qemalit, figurës themelore të Pavarësisë së Shqipërisë. Dokumenti, i cili ndodhej në një arkiv privat në Itali, përmban të dhëna që mund të ndryshojnë narrativën historike të njohur deri më sot.
VAZHDO LEXIMIN ME POSHTE!
Sipas burimeve të afërta me familjen Vlora, dokumenti është pjesë e një koleksioni prej mbi 600 materialesh arkivore që përfshijnë certifikata, letra personale, bileta udhëtimi dhe dokumente të nënshtetësisë. Ato janë ruajtur nga pasardhësit e Ismail Qemalit dhe janë bërë publike vetëm kohët e fundit.
Nje djale deklaruar se dokumenti përmban referenca për një periudhë të panjohur të jetës së Qemalit, përfshirë një qëndrim të gjatë në Francë dhe një ndryshim të përkohshëm të nënshtetësisë.
Kjo mund të ketë ndikuar në mënyrën se si ai u perceptua nga fuqitë e huaja të kohës.
Një nga elementët më intriguese të dokumentit është një letër e shkruar në Napoli, ku përmendet një lidhje e mundshme me një familje aristokrate italiane.
Kjo ka ngritur spekulime mbi origjinën e vërtetë të nënës së Ismail Qemalit, e cila deri më tani është përmendur vetëm në mënyrë të përgjithshme në burimet historike.
Historianët shqiptarë janë ndarë në mendime për autenticitetin dhe rëndësinë e këtij dokumenti.
Disa e shohin si një mundësi për të rishikuar me kujdes biografinë e Qemalit, ndërsa të tjerë paralajmërojnë për rrezikun e keqinterpretimeve dhe manipulimeve historike.
Arkivi që përmban dokumentin është aktualisht në pronësi të familjes Vlora, e cila ka shprehur gatishmërinë për ta dhuruar atë shtetit shqiptar, me kushtin që të krijohet një qendër studimore e dedikuar për analizimin e këtyre materialeve.
Në dokument përmendet gjithashtu një periudhë e shkurtër qëndrimi në Sanremo dhe më pas në Paris, ku Ismail Qemali thuhet se ka pasur kontakte me qarqe diplomatike franceze.
Kjo mund të hedhë dritë mbi përgatitjet e tij për shpalljen e pavarësisë shumë më herët nga sa mendohej.
Një tjetër detaj interesant është përmendja e një pseudonimi që Qemali mund të ketë përdorur gjatë udhëtimeve të tij në Evropë. Kjo mund të shpjegojë mungesën e disa gjurmëve të tij në arkivat zyrtare të disa vendeve.
Dokumenti i vitit 1947 është shkruar në frëngjisht dhe përmban shënime anësore në shqip dhe osmanisht, duke sugjeruar se është përdorur për qëllime të shumta, ndoshta edhe diplomatike. Përkthimi i plotë i tij është ende në proces.
Nëse vërtetohen të dhënat e reja, ato mund të ndryshojnë mënyrën se si historia shqiptare e sheh figurën e Ismail Qemalit – jo vetëm si një patriot, por edhe si një strateg ndërkombëtar me lidhje të thella në qarqet evropiane.
Ministria e Kulturës ka shprehur interes për të bashkëpunuar me familjen Vlora dhe me historianë të pavarur për të verifikuar dokumentin dhe për të organizuar një ekspozitë publike me materialet e zbuluara.
Kjo zbulim i papritur ka ndezur një debat të gjallë në qarqet akademike dhe në opinionin publik, duke rikthyer vëmendjen te një nga figurat më të rëndësishme të historisë shqiptare dhe duke hapur një kapitull të ri në kërkimin për të vërtetën historike.