Në tregjet ndërkombëtare, çmimet e naftës kanë shënuar luhatje të mëdha në muajt e fundit — ngritje shoqëruar me rritje në indekset e referencës së naftës, si “Brent”.
VAZHDO LEXIMIN ME POSHTE!
Por në Kosovë, qytetarët dhe transportuesit po e përjetojnë një realitet tjetër: çmimet e derivateve të naftës nuk kanë reflektuar rrjedhën e uljes së çmimeve globale, por kanë qëndruar relativisht të larta.
Taksi‑drejtuesit raportojnë se prej muajsh çmimet për litër karburanti janë të nivelit të lartë dhe ndryshimet – sidomos uljet – mungojnë. Një taksist nga Prishtina tha se “që tre muaj nuk kanë lëvizur çmimet” dhe puna bëhet gjithnjë e më e vështirë.
Qytetarë të tjerë ankohen se rritja e çmimit të naftës nuk është vetëm çështje e kostos së karburantit — ajo ka efekt zinxhiri, duke ndikuar në çmimet e shërbimeve dhe mallrave të tjera. Ja çka thotë një qytetar: “Çdo gjë po shtrenjtohet tani shkaku i naftës.”
Autoritetet në Kosovë nuk kanë dhënë sqarime të mjaftueshme për arsyet pse çmimet nuk bien në përputhje me tregjet globale — pavarësisht se çmimi botëror i naftës ka rënë ose është stabilizuar.
Përfaqësues të Shoqatës së Naftëtarëve pohojnë se çmimet e derivateve importohen dhe se faktorët ndërkombëtarë – furnizimi global, oferta, sanksionet – ndikojnë edhe në Kosovë, por konsumatorët shprehen dyshime për vonesën apo për paketë të paqarta çmimesh.
Një përfaqësues i organizatës së konsumatorëve në Kosovë nxjerr në pah se në rastet kur çmimi në bursë rritet, ai reflektohet shpejtë në Kosovë; kur bie, gjithsesi nuk ndodh e njëjta shpejtësi ose masë e uljes.
Analistët vënë në dukje se mungesa e transparencës së marzhave të fitimit, kostove të importit, dhe rezervave të blera më herët mund të jetë pjesë e arsyes që çmimet nuk bien.
Në krahasim me vendet e rajonit, për shembull Maqedonia e Veriut ka çmime karburanti më të ulëta për litër dhe qytetarë kosovarë ndjejnë se po mbesin pas në garën e vlerës përpara çmimit që paguajnë.
Një faktor tjetër është se në Kosovë nuk janë publikuar me detaje të mjaftueshme të dhënat e importit të naftës, stoqeve dhe kostove – çka sipas ekspertëve e vështirëson monitorimin dhe krijon shkas për dyshime për abuzime.
Në përfundim, situata për konsumatorin në Kosovë është sfiduese: ndërsa çmimet globale të naftës ndryshojnë, ai mbetet në pritje që të përfitojë nga uljet — por deri tani çmimet vazhdojnë të jenë të larta pa shpjegime të qarta.
Kjo gjendje nxit nevojën për transparencë më të madhe, përpublikim të kostove reale, kontroll institucional dhe mekanizma që sigurojnë se qytetari nuk mbetet viktimë e mungesës së reflektimit të çmimeve ndërkombëtare në tregun vendor.