Sëmundja quhet SPOK dhe është një patologji kronike që prek mushkëritë — rrugët e ajrit ngushtohen dhe e bëjnë frymëmarrjen progressively më të vështirë.
VAZHDO LEXIMIN ME POSHTE!
Një nga shenjat kryesore është vështirësia në frymëmarrje, sidomos gjatë aktivitetit fizik, si dhe kollitja kronike me sekrecione që nuk shpjegohen me sëmundje të tjera të zakonshme.
SPOK‐u shkaktohet kryesisht nga pirja e duhanit — tymi i cigareve dëmton rrugët e ajrit dhe mushkëritë, duke nxitur inflamacion kronik dhe ndryshime strukturore që nuk kthehen në gjendjen normale.
Përveç duhanit, faktorë të tjerë që kontribuojnë janë ndotja e ajrit, pluhuri industrial, ekspozimi afatgjatë ndaj gazeve apo tymrave në ambientin e punës, si dhe disa raste të rralla me komponentë gjenetikë.
Në Shqipëri, sëmundja nuk diagnostikohet gjithmonë në kohë, ndërsa numri i personave të prekur është i konsiderueshëm — duket se rreth 5-6 % e popullsisë mund ta kenë në formë të pa diagnostikuar.
Trajtimi nuk synon shërimin përfundimtar — pasi ndryshimet që ndodhin tek mushkëritë janë zakonisht të përhershme — por qëllimi është të ngadalësohet përparimi i sëmundjes, të përmirësohet cilësia e jetës dhe të parandalohen komplikacionet.
Ndërlikimet e mundshme janë serioze: përfshijnë pamjaftueshmëri të frymëmarrjes, infeksione të shpeshta të mushkërive, rritje të rrezikut për sëmundje të zemrës, dobësim të përgjithshëm dhe humbje të pavarësisë në jetën e përditshme.
Mjekët rekomandojnë që çdo person mbi 40 vjeç, veçanërisht nëse ka qenë duhanpirës, të bëjë testin spirometri për të kontrolluar funksionin e mushkërive — zbulimi i hershëm ndihmon për menaxhimin më të mirë.
Në rastin e Fatos Nanos, raportimet bëjnë me përkeqësim të sëmundjes dhe trajtimi i tij në spital — gjendja tregon se sëmundja ka avancuar në një fazë që ka qenë e vështirë për t’u menaxhuar.
Ky rast rikthen në vëmendje rëndësinë e ndërgjegjësimit për sëmundjet kronike të mushkërive, veçanërisht tek ata që kanë faktorë rreziku si duhani apo ekspozimi në ambiente të ndotura.
Në përfundim, SPOK-u është sëmundje serioze dhe shpesh me ndikim të madh në jetën e të prekurve; megjithëse nuk mund të shërohet plotësisht, parandalimi — si ndalimi i duhanit, përmirësimi i cilësisë së ajrit dhe kontrolli i hershëm — mund të jetë kyç për shmangien e pasojave fatale.