Vendet anëtare e institucioni evropian kanë shfaqur shqetësim të thellë për përkeqësimin e klimës demokratike në Serbi, duke e vlerësuar se autoritetet në Beograd e kanë çuar vendin në një pikë ku standardet evropiane për zgjedhje të lira, liri të mediave dhe shoqëri civile nuk po respektohen.
VAZHDO LEXIMIN ME POSHTE!
Rezoluta që u miratua në Parlamentin Evropian përshkruhet si më e ashpra që është miratuar ndonjëherë për Serbinë, duke sinjalizuar ndryshim të qartë në tonin dhe qasjen e BE-së ndaj atij vendi.
Dokumenti përmban kritika të drejtpërdrejta ndaj udhëheqësit serb, Aleksandar Vučić, për mënyrën se si është ushtruar pushteti gjatë kohës së tij – përfshirë përdorimin e forcës kundër protestuesve, kontrollin mbi mediat dhe pengimin e veprimtarisë së organizatave të shoqërisë civile.
Eurodeputetët kanë theksuar se liria e medias është rëndësisht e kompromentuar në Serbi, ku raportimet independente përballem me presion dhe intimidim, ndërkohë që qeveria përdor burimet shtetërore për të ruajtur dominimin politik dhe të informimit publik.
Në rezolutë përmenden shqetësime për mënyrën se si janë zhvilluar zgjedhjet – me akuza për blerje votash, manipulim të procesit zgjedhor, raportim të njëanshëm mediatik dhe mungesë të fushatave të hapura dhe të barabarta.
Dokumenti fut në skenë edhe çështjen e ndarjes së pushtetit dhe influencës politike mbi institucionet – ku thuhet se drejtësia, prokuroria dhe sistemi gjyqësor nuk veprojnë në mënyrë të pavarur, por sipas interesave të politikës qendrore.
Parlamenti Evropian i bën thirrje Serbisë që të marrë masa konkrete për të përmbushur rekomandimet ndërkombëtare – përfshirë ato të organizatës Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE) dhe misionit të saj për zgjedhje (ODIHR) – përpara se të përparojë më tepër në procesin e integrimit evropian.
Në këtë kontekst, BE-ja paralajmëron se ndihma financiare dhe përparimi drejt anëtarësimit në union nuk mund të vazhdojnë të jenë “karota” pa kushte – tani konsiderohen të nevojshme masa të kushteve të qarta dhe monitorim i mëtejshëm.
Rezoluta gjithashtu nxit dërgimin e një misioni ndërkombëtar vëzhgues në Serbi për të monitoruar zhvillimet zgjedhore, lirinë e mediave, situatën e protestave dhe për të vlerësuar nëse vërtetë ka përparim në qeverisje dhe demokraci.
Dokumenti përmend gjithashtu pasojat, duke paralajmëruar se nëse Serbia nuk ndërmerr ndryshime, mund të përballë kufizime financiare, pezullim të negociatave për anëtarësim dhe masa të tjera të ndëshkimit nga BE-ja.
Në debatin që parapriu miratimin, eurodeputetë nga grupet kryesore politike – socialdemokratët, liberalët, të gjelbërit – kanë treguar mospranimin e mëtejshëm të zhveshurjes së standardeve demokratike në vendet kandidate dhe pretendojnë se toleranca e BE-së ndaj devijimeve në Serbi ka arritur kufirin.
Përfundimisht, rezoluta shërben si sinjal se BE-ja nuk është e gatshme të përfshijë Serbinë në rrugën drejt integrimit vetëm për mirëkuptim diplomatik – tani kërkohet që Beogradi të ndryshojë sjelljen dhe të respektojë parimet themelore demokratike.