Jam 59 vjeçe dhe prej më shumë se 30 vitesh punoj si mësuese në një shkollë fillore. Gjatë gjithë karrierës kam pasur qindra nxënës. Disa kanë vazhduar universitetin, disa kanë krijuar bizneset e tyre dhe të tjerë kanë zgjedhur profesione të ndryshme. Gjithmonë jam përpjekur t’i trajtoj me drejtësi, por sot e kuptoj se jo çdo vendim imi ka qenë i drejtë. Këtë ma kujtoi një takim i papritur në një furrë buke.

VAZHDO LEXIMIN ME POSHTE!

Rreth njëzet vite më parë, në klasën time ishte një nxënës me emrin Ardit. Ishte katërmbëdhjetë vjeç, i qetë dhe rrallë ngrinte dorën gjatë mësimit. Shpesh vinte pa detyra dhe rezultatet e tij ishin të dobëta. Unë mendoja se nuk mësonte sepse nuk kishte dëshirë. Nuk e pyeta asnjëherë seriozisht çfarë ndodhte në jetën e tij jashtë shkollës.

Një ditë Arditi erdhi përsëri pa detyrat e përfunduara. U nervozova dhe e qortova përpara shokëve të klasës. I thashë se, nëse vazhdonte kështu, nuk do të arrinte shumë në jetë. Ai nuk m’u përgjigj. Vetëm uli kokën dhe qëndroi i heshtur deri në fund të orës. Në atë kohë mendova se fjalët e mia do ta motivonin. Sot e kuptoj se mund ta kenë lënduar shumë.

Vitet kaluan dhe Arditi përfundoi shkollën. Nuk dëgjova më për të. Ndërkohë, unë vazhdova punën si mësuese. Para disa javësh, shkolla jonë organizoi një aktivitet për nxënësit e klasave të ulëta. Dëshironim t’u përgatisnim një mëngjes të vogël, por buxheti ishte i kufizuar. Vendosa të paguaja vetë një pjesë të ushqimeve dhe të kërkoja një furrë ku çmimet ishin më të përballueshme.

Një mëngjes hyra në një furrë të vogël pranë qendrës së qytetit. Brenda ndihej aroma e bukës së sapopjekur. Pas banakut qëndronte një burrë rreth 34 vjeç. I tregova se më duheshin 25 simite dhe disa produkte të tjera për një aktivitet shkollor. Ai më dëgjoi me kujdes, pastaj më pyeti se në cilën shkollë punoja. Kur ia tregova emrin, më shikoi më gjatë dhe buzëqeshi.

“Mësuese Lirie, a më mbani mend?”, më pyeti. U përpoqa ta njihja, por kishin kaluar shumë vite. “Jam Arditi. Kam qenë nxënësi juaj në klasën e tetë”, më tha. Menjëherë m’u kujtua djali i heshtur që rrinte në bankën e fundit. U gëzova që e pashë, por njëkohësisht u ndjeva në siklet. Më erdhi ndër mend ajo ditë kur e kisha qortuar përpara gjithë klasës.

E pyeta si i kishte shkuar jeta. Më tregoi se pas shkollës kishte filluar të punonte në një furrë buke. Fillimisht pastronte pajisjet dhe ndihmonte me përgatitjet. Më vonë kishte mësuar zanatin e bukëpjekësit. Pas shumë vitesh pune dhe kursimesh, kishte hapur furrën e tij të vogël së bashku me bashkëshorten. Nuk ishte bërë ndonjë biznesmen i pasur, por ishte krenar që kishte ndërtuar diçka me punën e vet.

Kur fillova të nxirrja paratë për porosinë, Arditi më pyeti pse po e paguaja vetë ushqimin e nxënësve. I shpjegova se shkolla nuk kishte fonde të mjaftueshme dhe se nuk dëshironim t’u kërkonim para familjeve që kishin vështirësi. Ai qëndroi disa çaste në heshtje. Pastaj i kërkoi punonjësit të përgatiste porosinë dhe shtoi edhe disa sanduiçë. Kur tentova të paguaja, më tha se atë mëngjes ushqimi ishte dhuratë nga furra e tij.

I thashë se nuk mund ta pranoja një dhuratë aq të madhe. Por Arditi buzëqeshi dhe më tregoi diçka që nuk e kisha ditur kurrë. Kur ishte nxënës, babai i tij kishte qenë i sëmurë dhe nëna punonte me orar të zgjatur. Ai kujdesej shpesh për dy motrat më të vogla dhe ndihmonte në shtëpi. Detyrat nuk i përfundonte gjithmonë, sepse mbrëmjeve ishte i lodhur. “Nuk isha nxënës i mirë”, më tha, “por as nuk isha aq dembel sa mendonit ju.”

M’u mbushën sytë me lot. I kërkova falje për mënyrën si e kisha gjykuar dhe për fjalët që i kisha thënë përpara klasës. Arditi më tregoi se atë ditë ishte kthyer në shtëpi shumë i mërzitur. Për një kohë kishte besuar se nuk ishte i aftë për asgjë. Më vonë, kur filloi të punonte, kuptoi se kishte aftësi që nuk i kishte zbuluar në shkollë. “Nuk ua them këto për t’ju bërë të ndiheni keq”, më tha. “Dua vetëm që fëmijët që nuk mësojnë mirë të mos humbasin besimin te vetja.”

U ktheva në shkollë me porosinë e përgatitur dhe me një mendim që nuk më largohej nga koka. Atë ditë, gjatë aktivitetit, i pashë nxënësit ndryshe. Mendova për ata që vinin pa detyra, për fëmijët që rrinin të heshtur dhe për ata që kishin vështirësi në mësim. E kuptova se notat tregojnë vetëm një pjesë të aftësive dhe përpjekjeve të një fëmije. Vendosa t’u kushtoja më shumë kohë bisedave individuale, në vend që të nxirrja përfundime të shpejta.

Pas aktivitetit e vizitova përsëri Arditin për ta falënderuar. I tregova se ushqimi u kishte pëlqyer shumë nxënësve. Ai u gëzua dhe më tha se do të ndihmonte përsëri kur të kishte mundësi. Por dhurata më e rëndësishme që mora prej tij nuk ishin simitet apo sanduiçët. Ishte një mësim që nuk e kisha kuptuar plotësisht gjatë gjithë viteve të punës. Dikur i kisha thënë se nuk do të arrinte shumë në jetë. Njëzet vite më vonë, ai më tregoi se vlera e një njeriu nuk matet vetëm me notat e shkollës, por edhe me karakterin, përkushtimin dhe mënyrën si sillet me të tjerët.