Jam 34 vjeçe dhe për 11 vite kam punuar në furrën e bukës së babait tim. Biznesi ynë është i vogël, por i njohur në lagje. Kur fillova, isha vetëm 23 vjeçe dhe nuk kisha shumë përvojë. Babai më mësoi si të punoja me klientët dhe si të kujdesesha për cilësinë e produkteve. Me kalimin e viteve mora përsipër porositë, furnizimet, oraret e punëtorëve dhe shumë përgjegjësi të tjera. Nuk ishte gjithmonë e lehtë, por e doja atë punë dhe ndihesha krenare për biznesin e familjes.

VAZHDO LEXIMIN ME POSHTE!

Vëllai im, Arditi, është pesë vite më i vogël se unë. Pas shkollës së mesme shkoi në Gjermani, ku punoi në disa vende të ndryshme. Nuk e kishte pasur kurrë shumë qejf punën në furrë dhe babai nuk e kishte detyruar. Unë ndërkohë vazhdova të punoja çdo ditë. Kishte mëngjese kur ngrihesha para orës pesë dhe mbrëmje kur qëndroja deri vonë për të kontrolluar faturat. Merrja një pagë, por nuk ishte e madhe krahasuar me përgjegjësitë që kisha.

Kur babai mbushi 65 vjeç, filloi të fliste më shpesh për pensionin. Më thoshte se ishte lodhur dhe se dëshironte të kalonte më shumë kohë në shtëpi. Unë mendoja se, kur të vinte ajo ditë, do të vazhdoja ta drejtoja furrën. Nuk kishim bërë ndonjë marrëveshje zyrtare, por prej vitesh isha personi që merrej me pjesën më të madhe të punëve. Prandaj, kur Arditi u kthye nga Gjermania dhe tha se dëshironte të qëndronte përgjithmonë, nuk mendova se kjo do ta ndryshonte pozicionin tim.

Një të hënë, babai na kërkoi të uleshim në zyrën e vogël pas furrës. Mendova se do të diskutonim për ndonjë investim të ri. Por ai na njoftoi se nga ajo javë Arditi do të merrte drejtimin e biznesit. Unë do të vazhdoja të punoja aty dhe do ta ndihmoja vëllain të mësonte gjithçka. Fillimisht nuk fola, sepse prisja një shpjegim. Pastaj e pyeta pse kishte marrë një vendim kaq të rëndësishëm pa biseduar më parë me mua. Ai u përgjigj se Arditi ishte kthyer nga jashtë dhe kishte nevojë të krijonte të ardhmen e tij.

“Po unë, babë? Unë kam 11 vite që punoj këtu”, i thashë. Ai më shikoi dhe më tha: “Ti je vajza ime. E di që do të na ndihmosh. Vëllai yt ka nevojë për një fillim të ri.” Më dhembi mënyra si e tha, sikur puna ime nuk kishte të njëjtën vlerë. Nuk kisha asgjë kundër Arditit. Doja që edhe ai të kishte sukses. Por nuk mund ta pranoja që përvoja ime të lihej mënjanë vetëm sepse ai ishte kthyer në shtëpi. E pyeta babanë nëse të paktën kishte menduar të më jepte mundësinë të drejtoja biznesin bashkë me vëllain. Ai më tha se vendimin e kishte marrë.

Nuk bërtita dhe nuk i ofendova. Hoqa përparësen, e vendosa mbi banak dhe u thashë se nuk mund të vazhdoja në ato kushte. Arditi mendoi se po bëja shaka. “Mos u mërzit kot, motër. Do të jemi bashkë këtu”, më tha. Por unë i shpjegova se nuk ishte çështje inati. Nëse do të vazhdoja të mbaja përgjegjësitë kryesore, ndërsa vendimet dhe meritat do t’i takonin dikujt tjetër, nuk do të ndihesha më mirë në atë punë. U largova atë pasdite dhe për herë të parë pas 11 vitesh nuk vendosa alarmin për në pesë të mëngjesit.

Ditët e para ishin të vështira. Më dukej sikur po braktisja një vend që e kisha ndërtuar me duart e mia. Disa klientë më telefonuan për të më pyetur pse nuk po më shihnin më në furrë. Nuk fola keq për babanë apo vëllain. U thashë vetëm se kisha vendosur të kërkoja një mundësi tjetër pune. Ndërkohë, Arditi më telefononte për gjëra praktike: ku i mbanim regjistrimet e porosive, cilët furnizues sillnin miellin dhe si organizoheshin turnet. I dhashë informacionet që i duheshin për punët e hapura, por nuk pranova të vazhdoja ta drejtoja biznesin nga telefoni pa një rol të përcaktuar.

Pas dy javësh, babai erdhi në shtëpinë time. Ishte i lodhur dhe dukej i shqetësuar. Më tregoi se disa porosi ishin vonuar dhe se Arditi po e kishte të vështirë të përshtatej. Më kërkoi të kthehesha përkohësisht. Unë i thashë se mund t’i ndihmoja për një periudhë të shkurtër me një marrëveshje të qartë pune dhe pagesë, por jo të vazhdoja si më parë. Babai u mërzit. “Pse po flet me mua sikur të isha i huaj?”, më pyeti. Iu përgjigja se pikërisht sepse ishim familje, nuk dëshiroja që puna dhe dashuria për njëri-tjetrin të ngatërroheshin vazhdimisht.

Ndërkohë fillova të kërkoja mundësi të tjera. Një shoqe që kishte një kafene më propozoi të përgatisja ëmbëlsira për klientët e saj. Në fillim pranova vetëm dy porosi në javë. Punova në një kuzhinë të marrë me qira, të pajisur për përgatitje ushqimore, dhe i llogarita me kujdes shpenzimet. Nuk fitoja shumë, por kisha kënaqësinë që çdo vendim e merrja vetë. Pas disa muajsh, shtova edhe disa klientë të tjerë. Për herë të parë nuk po mendoja vetëm si ta mbaja në këmbë biznesin e babait, por çfarë doja të ndërtoja për veten.

Rreth gjashtë muaj pas largimit tim, Arditi më ftoi për kafe. Më tha se tani e kishte kuptuar sa e vështirë ishte të drejtoje një furrë dhe sa shumë punë kisha bërë unë. Pranoi se në fillim kishte menduar që gjithçka do të ishte e thjeshtë, sepse unë kisha krijuar një sistem që funksiononte. Më kërkoi falje që kishte qeshur kur i thashë se do të largohesha. Pastaj më propozoi të bashkëpunonim: furra mund të blinte disa nga ëmbëlsirat që unë përgatisja, nëse çmimi dhe cilësia na përshtateshin të dyve. Pranova ta diskutonim si marrëveshje biznesi, jo si detyrim familjar.

Pak kohë më vonë, babai erdhi të më takonte në hapësirën ku punoja. Pa raftet, pajisjet dhe porositë që po përgatisja. Nuk tha shumë në fillim. Pastaj më pyeti nëse isha e lumtur me atë që po bëja. I thashë se puna ishte e lodhshme dhe fitimi ende modest, por të paktën ndihesha e vlerësuar. Ai qëndroi disa çaste në heshtje dhe më tha: “Kam menduar se po i ndihmoja të dy fëmijët, por nuk e kuptova që ty po të kërkoja të hiqje dorë nga ajo që kishe ndërtuar.” Ishte hera e parë që e dëgjoja ta pranonte këtë.

Sot vazhdoj të zhvilloj biznesin tim të vogël. Nuk kam një dyqan të madh dhe as fitime të jashtëzakonshme, por kam klientë të rregullt dhe plane që po i realizoj ngadalë. Me vëllain bashkëpunoj për disa produkte, ndërsa babain e vizitoj shpesh për kafe. Marrëdhënia jonë nuk u rregullua brenda një dite, por të paktën mësuam të flisnim më hapur. Nuk jam penduar që u largova nga furra. E kuptova se të duash familjen nuk do të thotë të pranosh çdo vendim që marrin të tjerët për të ardhmen tënde. Ndonjëherë duhet të largohesh nga një punë që e do, që të mos humbasësh respektin për veten.